Skocz do zawartości


Atterdag

Rejestracja: 01 gru 2009
Poza forum Ostatnio: 24 kwi 2017 21:46
-----

Moje tematy

Korona Krakowa

25 luty 2011 - 13:23

Ostatnio, robiąc wszystko by nie pisać pracy przeglądałem mapy topograficzne terenu miasta i wiedziony przykładem pilskich znajomych postanowiłem sporządzić listę Korony Krakowa - najwyższych wzniesień w mieście, celem ich późniejszego zdobycia. Przy okazji zaznaczę iż brałem pod uwagę jedynie szczyty wzniesień (wierzchołki), rzeczywiste przewyższenie, a nie pośrednie elementa ;)

Poniżej lista:

Pierwsza Dziesiątka

384 Sowiniec - Kopiec Piłsudskiego (Masyw Sowińca)
349 Rajsko (Pogórze Wielickie)
330 Sosnowiec Soboniowicki (Pogórze Wielickie)
326 Kościuszko (Sikornik)
325 Libertowska (Pogórze Wielickie)
315 Grabówki Baryckie (Pogórze Wielickie)
312 Kosocicka (Pogórze Wielickie)
310 Wróblowicka (Pogórze Wielickie)
305 Zakamycze (Masyw Sowińca)
301 Zbydniowicka (Zbydniowice)

Druga Dziesiątka

295 Św. Bronisława (Sikornik)
293 Guminek - Szczyt Zachodni (Zrąb Tyńca)
292 Prochowódka (Olszanica)
290 Syberia (Pękowice)
289 Pękowicka (Pękowice)
288 Chełm (Olszanica)
286 Łuczanowicka Pograniczna (Huta)
284 Bukowina (Szczyglice)
284 Ostra Góra (Zrąb Tyńca)
281 Batowicka Forteczna (Huta)

Lista rezerwowa wzniesień powyżej 250m.

281 Kozobica (Zrąb Tyńca)
281 Stary Fort (Pasternik)
279 Grodzisko (Zrąb Tyńca)
278 Folwarczna (Pasternik)
277 Łuczanowicka (Płaskowyż Proszowicki)
277 Guminek - Szczyt Wschodni (Zrąb Tyńca)
277 Forteczna (Wzgórza Mydlnickie)
276 Pasternik (Pasternik)
274 Cecowa Duża (Olszanica)
274 Kukułcza (Masyw Sowińca)
273 Narodowa (Górka Narodowa)
273 Łysa Góra (Opatkowice)
273 Wróżna (Wzgórza Mydlnickie)
272 Rząsiecka (Rząska)
272 Skołczanka (Zrąb Tyńca)
270 Góry (Wzgórza Mydlnickie)
269 Bogucianka (Zrąb Tyńca)
269 Krakus (Bonarka)
268 Dłubnia (Huta)
268 Zapodole (Witkowice)
266 Bukówka (Zrąb Tyńca)
265 Dłubnia Forteczna (Huta)
265 Węgrzecka (Huta)
264 Rędziny (Masyw Sowińca)
263 Turowiec (Witkowice)
262 Kaim (Bieżanów)
262 Tysiąclecia (Huta)
261 Kowodrza (Zrąb Tyńca)
260 Forteczna Krzesławicka (Huta)
260 Grębałowicka (Płaskowyż Proszowicki)
260 Wielkanoc (Zrąb Tyńca)
260 Krakówka (Wróblowice)
260 Łysa Góra Forteczna (Huta)
259 Solnik (Bodzów)
258 Osławska (Podkamycze)
257 Wielogóra (Zrąb Tyńca)
256 Madera (Łagiewniki)
255 Lisia Góra (Bonarka)
255 Goła Góra (Rząska)
255 Węgrzynowicka Graniczna (Płaskowyż Proszowicki)
255 Świątnicka (Świątniki)
254 Malinówka (Rżąka)
253 Pastwiskowa Góra (Skotniki)
252 Zadworze (Tonie)
252 Sidzińska (Sidzina)
252 Wrożenicka (Płaskowyż Proszowicki)
250 Osławka (Podkamycze)

Powodzenia w wyprawach!

Krakowskie Zabytki Techniki (koleje wąskotorowe)

12 grudzień 2010 - 00:33

Witam wszystkich i zapraszam do dyskusji o krakowskich zabytkach techniki.

Wszyscy znamy (tak podejrzewam) Krakowski Szlak Techniki, wiodący przez większość najcenniejszych obiektów przemysłowych na terenie miasta. Tematem jednakże pomijanym zarówno przez szlak jak i większość przewodników po mieście jest krakowskie dziedzictwo kolejowe. I bynajmniej nie chodzi tu o stosunkowo dobrze opisane koleje normalnotorowe (łącznie z liniami obwodową, mogilską i cyrkumwulacyjną), a o linie wąskotorowe. Kraków jako miasto na przełomie wieków stosunkowo mocno uprzemysłowione posiadało szereg linii o takim właśnie charakterze. Głównie obsługiwały one największe w mieście fabryki, a ich jeszcze mniejsi bracia o charakterze kolei tymczasowych i polowych były budowane na terenie kamieniołomów, cegielni, magazynów oraz na większych budowach. Sam temat zaś poruszany był przy okazji Kolei Twierdzy Kraków i w innych tematach, warto by jednak pokusić się o jakieś podsumowanie. Zacznijmy więc od początku.

Zakłady Solvay nie powstały same z siebie. Większość sodowni z reguły umiejscawiane było w miejscach gdzie dostępne były znaczne ilości zarówno wapienia jak i soli. Stąd ich powstanie w Krakowie (podobnie jak i w odległym kujawskim Janikowie) było tylko kwestią czasu. Wraz z ich powstaniem konieczne było zapewnienie stałych dostaw wapienia, a na przełomie wieków nie było łatwiejszego, tańszego, bardziej rozpowszechnionego transportu niż kolej wąskotorowa. Tania w budowie, zdatna do położenia w przeciągu kilku tygodni i niezrównana w konkurencji z dostępnymi wówczas furmankami i pierwszymi ciężarówkami. Stąd już na początku XX wieku powstała najdłuższa w Krakowie linia kolei wąskotorowej (600 lub 750mm) łącząca Fabrykę Solvaya z największym, krakowskim kamieniołomie zlokalizowanym na wzgórzu Zakrzówek. Sieć jednakże nie pozostała taka sama przez lata. Wielokrotnie rozbudowywana ostateczny kształt uzyskała w momencie zmiany w systemie komunikacyjnym miasta i powstaniu linii tramwajowej do Borku. W skład obiektów inżynieryjnych wchodziły 2 mosty (1, w ciągu ulicy Wielickiej został następnie wykorzystany do poprowadzenia nim torów tramwajowych i zastąpiony przez tunel pod drogą i most zlokalizowany przy pobliskim parkingu), wspomniany tunel oraz dwie stacje (Zakrzówek i Solvay). Poza linią, tory poprowadzone były również na terenie wyrobiska w Zakrzówku, samej fabryki oraz na pobliskich hałdach. Niestety sama kolejka zlikwidowana została krótko po zamknięciu zakładów przemysłowych i kamieniołomu. Do tej pory pozostały z niej jedynie trwałe obiekty inżynieryjne i układ niektórych ulic.

Kolejną linią kolei wąskotorowej było połączenie starego kamieniołomu, zlokalizowanego na Zakrzówku, przy ulicy Salezjańskiej z fabrykami w nieodległym Ludwinowie. Rampa załadowcza znajdowała się na dnie wyrobiska, a stacja docelowa, na zachód od dawnej, nie istniejącej już Garbarni. Niestety, jedyne ślady w terenie pozostałe po niej to znajdowane czasami resztki podkładów na terenie wyrobiska i okolica stacji docelowej. Przebieg torów jest do ustalenia, ale na terenie całej ich długości zlokalizowane zostały "nowe" osiedla mieszkaniowe. Ślady nie pozostały również po żadnym z zakładów przemysłowych do których wiodła.

Ciekawą konstrukcją była sieci kolei wąskotorowych na terenie krakowskich Wodociągów (sieć otaczająca osadniki, łącząca się również z pobliskimi 2 wapiennikami), używana wcześniej jako kolejka forteczna i wydłużona wówczas aż do rejonu Salwatora. Pozostała z niej całkiem spora część zachowana w formie pomnika oraz obiektów inżynieryjnych na terenie MWiK. Ocalało również kilka fragmentów torowiska ocalałych w formie zaasfaltowanej w pobliskich drogach. Przez krótki okres czasu funkcjonowała w tej okolicy również, wzorem sąsiadów ze wschodu "kolejka pionierska" łącząca Salwator (po wale przeciwpowodziowym, a nie jak kolejka forteczna wzdłuż ulicy Księcia Józefa) z Bielanami i działającym tam okresowo kąpieliskiem.

Również umiejscowiony na terenie Bonarki "Superfosfat" posiadał przez pewien czas swoje dwie linie kolejki łączącej go z leżącym w pobliżu wyrobiskiem, stanowiącym aktualnie rezerwat geologiczny "Bonarka". O dziwo, pozostał z niej czytelny w terenie wykop na południe od ogródków działkowych przy ulicy Swoszowickiej. Drugą z nich była wewnętrzna sieć zakładu i najbliższych mu wyrobisk.

A co z kolejkami cegielnianymi? W ich wypadku ślady nie zostały praktycznie żadne. Chyba, żeby szukać ich na terenie zalanych już wyrobisk. Praktycznie każdy staw ma swoją historię o zalanych na dnie wagonikach i ocalałych tam torach. Ile w tym prawdy? Wiedzą tylko nurkowie. Jednakże stare mapy wskazują nam jednoznacznie gdzie się one znajdowały. Pierwszymi z nich były 2 kolejki łączące płaszowskie cegielnie z niedalekimi wyrobiskami. Co ciekawe, linia w pobliżu dzisiejszej ulicy Lipskiej poza połączeniem z siecią "glinianek" była połączona z istniejącym wciąż w 20leciu międzywojennym szańcem twierdzy FS19. Również dwie cegielnie w Łagiewnikach posiadały swoje torowiska, podobnie jak i większość kamieniołomów na terenie miasta - tam jednak wagoniki były najczęściej poruszane siłą ludzkich mięśni bądź przy pomocy trakcji konnej.

Jak widać, temat jest niemalże nie do wyczerpania, a świadomość mieszkańców w tej kwestii niemalże zerowa. Oczywiście, powyższy tekst jest zaledwie wstępem i mam nadzieję, że również WY podzielicie się swoimi informacjami. Razem może uda nam się stworzyć listę obiektów, linii związanych z tym ciekawym wycinkiem historii przemysłowej miasta.